Financiering en algemene dekkingsmiddelen

Herijking verdeling gemeentefonds per 1 januari 2023
De nieuwe verdeling is positief voor Tilburg. Het ingroeipad - het pad waarmee gemeenten naar de nieuwe verdeling ingroeien - is vooralsnog beperkt tot 3 jaar (2023 t/m 2025). Het effect voor Tilburg bedraagt + € 37,50 per inwoner in 2025. Het model is geen eindstation en zal continu onderhoud vragen.

Voor wat betreft deze herverdeling verwachten wij nog een positief effect. Omdat de vervolgonderzoeken zijn vertraagd kunnen we tot en met 2028 nog geen positief effect inrekenen. Met ingang van 2029 zal naar verwachting een volgende stap in het ingroeipad naar de nieuwe verdeling worden gemaakt. Op basis hiervan houden wij, vooruitlopend op daadwerkelijke toekenning in deze begroting rekening met een eerste stap van € 3,5 miljoen vanaf 2029 en een tweede stap van € 3,5 miljoen vanaf 2030.

Een volledige invoering van het huidige model zou voor Tilburg tot een aanvullend positief effect van € 8,6 miljoen leiden.

Nieuwe financieringssystematiek per 2024
De nieuwe systematiek is gebaseerd op de gerealiseerde ontwikkeling van de volumegroei bbp in de achterliggende 8 jaar en de raming van het prijspeil bbp in het lopende jaar. De verwachting is dat de gemeentelijke zorgkosten, gezien de vergrijzing en loonontwikkeling, in het sociaal domein hoger zullen liggen. Voor de Wmo is daarbij afgesproken om deze kosten op een andere, nog nader te onderzoeken wijze te indexeren. Hiervoor is een bedrag van € 75 miljoen vanaf 2026 oplopend tot € 375 miljoen in 2030 aan het gemeentefonds toegevoegd.

Met de overstap naar de nieuwe bbp-systematiek staat ter discussie of gemeenten voldoende compensatie voor loon- en prijsontwikkeling krijgen.

Met name door een hoog investeringsniveau en dekking van kosten vanuit reserves zijn de uitgaven de komende jaren hoger dan de inkomsten. Om dit verschil te financieren moeten leningen worden aangetrokken waardoor de rentelasten toenemen. Voor 2027 houden we rekening met een gemiddeld rentepercentage van 3,50% op nieuw aan te trekken leningen. Voor de jaren daarna rekenenen we met 3,25%. Omdat de daadwerkelijke ontwikkeling van de rente altijd een onzekere factor is hebben we hieronder een positief scenario (rente wordt lager dan verwacht) en een negatief scenario (rente wordt hoger dan verwacht) weergegeven.

Positief scenario: Rente vanaf 2027 1% lager dan geraamd

Negatief scenario: Rente vanaf 2027 1% hoger dan geraamd

Om haar maatschappelijke doelstellingen te realiseren kiest de gemeente er soms voor om leningen en/of gemeentegaranties te verstrekken aan partners in de stad. Dit gebeurt altijd uit hoofde van de publieke taak (Wet Fido). Het verstekken van leningen en garanties brengt voor de gemeente risico’s met zich mee. Zo kan uitgeleend geld niet terugkomen of kan er aanspraak op een gemeentegarantie worden gemaakt wanneer een tegenpartij in betalingsproblemen komt.
Daarnaast heeft de gemeente een achtervangpositie voor het Waarborgfonds Sociale Woningbouw en het Waarborgfonds Eigen Woningen. Deze achtervang houdt in dat de gemeente verplicht is om renteloze leningen aan deze waarborgfondsen te verstrekken op het moment dat zij in betalingsproblemen komen.
Jaarlijks wordt op basis van een inschatting van de kredietwaardigheid van de leningnemers en de verkregen zekerheden het financiële risico voor de gemeente ingeschat. De uitkomst hiervan wordt betrokken bij de analyse van het weerstandsvermogen.
De tabel hieronder geeft een overzicht van de omvang van de portefeuille en de bijbehorende inschatting van het financiële risico ten tijde van de programmabegroting 2027: