Tilburg is een sociale, ambitieuze en eigenwijze gemeente. Een plek waar mensen zich thuis voelen, waar wijken en dorpen hun eigen karakter hebben en waar elke dag nieuwe initiatieven ontstaan. Voor het zomerreces hebben we het coalitieakkoord “Aandacht. Ambitie. Actie.” gepresenteerd, waarin we beschrijven hoe we de komende jaren de grote opgaven aanpakken. We bouwen voort op wat goed gaat, sturen bij waar dat nodig is en investeren in een sterke toekomst voor Tilburg, Berkel-Enschot, Udenhout en Biezenmortel.
We investeren in groen, economie, cultuur en sport en werken aan een stad en aan dorpen waarin iedereen mee kan doen. Dat doen we samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners. Deze begroting laat zien hoe we die gezamenlijke ambitie in 2027 verder brengen: met aandacht voor wat nodig is, de ambitie om vooruit te blijven gaan en de actie om plannen daadwerkelijk waar te maken.
Aandacht
Als gemeentebestuur zijn we nabij en zichtbaar. Dat is hoe we werken. Samen met inwoners, ondernemers, verenigingen en maatschappelijke organisaties werken we aan de opgaven van vandaag en morgen. We luisteren naar wat er leeft en speelt in onze wijken en dorpen en investeren daar waar dit het meeste verschil maakt. Meer aandacht en goede communicatie en participatie kan uiteindelijk ook leiden tot meer vertrouwen in de overheid.
In 2027 betekent dit dat we onze inzet in de wijken en dorpen vergroten. We investeren in wijkgericht werken met wijk(zorg)teams en in de samenwerking met partners. We zetten in op sterke gemeenschappen en meer bestaanszekerheid, onder meer door schuldpreventie, eerder recht op inkomenstoeslag en een busproduct voor inwoners met een laag inkomen. Op scholen bouwen we verder aan collectieve ondersteuning voor jongeren én gezinnen, zodat ondersteuning eerder en dichtbij beschikbaar is, kansengelijkheid wordt vergroot en talent tot bloei kan komen.
Ook investeren we in een groene en gezonde leefomgeving. We starten met de vernieuwing van het Wilhelminapark en werken een bomenplan uit. We gaan verder met wijkwaterplannen en de ontwikkeling van Landschapspark Pauwels (met o.a. een belevingscentrum), Stadsbos013 en de Oostflank. Daarnaast stimuleren we de landbouwtransitie en investeren extra in natuurbeheer en biodiversiteit. Zo maken we onze gemeente aantrekkelijker, gezonder en beter bestand tegen klimaatverandering.
Ambitie
We hebben de ambitie om Tilburg verder te ontwikkelen als een aantrekkelijke en vernieuwende gemeente om te wonen, werken, ondernemen, studeren en recreëren. De keuzes die we vandaag maken, moeten ook over tien én over twintig jaar bijdragen aan een sterke, gezonde, toekomstbestendige en leefbare gemeente.
Die ambitie geven we in 2027 concreet vorm in gebiedsontwikkelingen en ruimtelijke projecten die bepalend zijn voor de toekomst van onze gemeente. In de stedelijke ontwikkeling gaat het om langjarig programmeren, financieren en investeren. We werken verder aan de ontwikkeling van het Kenniskwartier, de Spoorzone, Stappegoor, Tilburg Noord, de Binnenstad en de dorpen. Zo versnellen we de woningbouwopgave en zetten we in op voldoende woningen en voorzieningen voor o.a. starters, gezinnen, arbeidsmigranten, studenten en senioren. De Taskforce ‘Wonen Eerst’ zorgt voor een goede afstemming in de woningbouw voor deze doelgroepen. Daarbij geven we woningzoekenden nadrukkelijk een stem en positie.
We werken aan een toekomstbestendig sociaal domein. De druk op de samenleving neemt toe door onder meer een stijgende tweedeling in de samenleving, meer vraag naar (gespecialiseerde) zorg, druk op mantelzorgers en krapte op de woning- en arbeidsmarkt. Daarnaast is er schaarste aan middelen en mensen om ondersteuning te bieden.
Daarom willen we vanuit één samenhangende visie beter gaan sturen op de onze hoofdopgaven. Met leidende principes, scherpe doelen en heldere financiële kaders. Waarbij we werken aan de grondoorzaken van zorg en dus investeren in bestaanszekerheid, sterke gemeenschappen en gelijke ontwikkelkansen. We willen de toename van jeugdhulp verminderen en daarmee ook de kosten. Op die manier kunnen we ondersteuning blijven bieden aan wie het nodig hebben.
We investeren in een sterke economie en een arbeidsmarkt die klaar is voor de toekomst. Dat doen we door bedrijventerreinen te vernieuwen, ondernemers beter te ondersteunen en de verbinding tussen onderwijs, innovatie en arbeidsmarkt te versterken. Met het uitbreiden van de ontwikkelbanen, meer aandacht voor talentontwikkeling en kansen voor jongeren verhogen we de participatie op de arbeidsmarkt. Dat sluit goed aan bij het DNA van Tilburg als onderwijs-, kennis- en ondernemersstad.
Ook op het gebied van sport, cultuur en ontmoeting blijven we ambitieus. We investeren in onze sportverenigingen, bibliotheken, culturele instellingen, makers en ontmoetingsplekken. Zo versterken we de sociale samenhang en vergroten we het aanbod aan cultuur en sport.
We zijn ons er bewust van dat het realiseren van ambities ook vraagt om faseren en prioriteren. Zo werken we met een realistische begroting en kijken waar we onze beschikbare middelen het meest efficiënt kunnen inzetten.
Actie
We zetten ambitie om in daden. We groeien toe naar het realiseren van gemiddeld zo'n 2.000 woningen per jaar. We maken Tilburg bereikbaar voor de toekomst met de voorbereiding en uitvoering van projecten rond de Ringbaan-West, voor de verkeersveiligheid, het openbaar vervoer en een betere fietsinfrastructuur.
Op sociaal terrein werken we aan een koerswijziging op jeugd(hulp), waarbij we meer sturen op collectieve oplossingen en ondersteuning vanuit wijkzorgteams. Een aanpak die aansluit op het dagelijks leven en gericht is op het versterken van het netwerk (o.a. mantelzorgondersteuning). Van formele inzet naar informele nabijheid in de wijken en op de scholen. Met de ontwikkel- (en basis)banen helpen we inwoners aan werk, ontwikkeling en een duurzame uitstroom uit de bijstand.
We werken aan een veiliger Tilburg. Er komen meer boa's, we pakken digitale (online) criminaliteit aan en zorgen voor een betere opvang en onderdak voor kwetsbare mensen. Voor de veiligheid van onze inwoners breiden we de boa-capaciteit uit en investeren we in opvang- en woonvoorzieningen voor kwetsbare doelgroepen. We werken aan een omgeving die groen, schoon, veilig en aantrekkelijk is en waar het prettig verblijven en ontmoeten is. Het beheer van de openbare ruimte nemen we op in een nieuw beheerplan.
Ook op het gebied van duurzaamheid zetten we concrete stappen. We investeren in energiebesparing (isolatie), de aanpak van energiearmoede, duurzame energieopwekking en zoeken met prioriteit naar oplossingen voor netcongestie. Met het Energiehuis komt één loket voor de vragen van inwoners over het verduurzamen van hun woning. We werken verder aan warmtenetten met onder meer geothermie als duurzame bron. Zo bouwen we aan een energiesysteem dat klaar is voor de toekomst.
Met deze begroting kiezen we voor uitvoering. We maken bewuste keuzes, investeren gericht en houden koers op de grote opgaven van deze tijd, zoals zorg en welzijn, de woningbouw en energietransitie. Zodat Tilburg, Berkel-Enschot, Udenhout en Biezenmortel nu en in de toekomst plekken zijn waar het prettig wonen, werken en leven is voor iedereen.
Financieel perspectief
We zien een toenemende druk om in Tilburg de taken uit te voeren met de middelen die we krijgen. Vooral de kosten voor jeugdzorg hebben een steeds grotere impact op onze begroting. Gemeenten kunnen hun taken alleen goed uitvoeren als daar voldoende en structurele middelen tegenover staan. Daarom blijven we samen met andere gemeenten stevig aandringen op duidelijkheid en een passende financiële bijdrage van het Rijk voor de uitvoering van de jeugdzorg. We spreken het kabinet hier nadrukkelijk op aan en zetten, onder meer via de VNG en G40, volop in op een krachtige lobby. Naar verwachting komt er begin 2027 meer duidelijkheid over het financiële kader voor jeugdzorg. Tegelijkertijd kijken we voor de oplossing niet alleen naar het Rijk en zetten we in deze begroting stappen om meer grip te krijgen op de betaalbaarheid van de jeugdzorg.
In het voorjaar hebben wij financiële tegenvallers gehad. Daardoor hebben we de komende jaren een forse opgave om koers te houden en onze ambities uit te voeren. Dit vraagt scherpe inhoudelijke keuzes om ruimte te maken voor noodzakelijke investeringen in de stad. Wij willen deze keuzes snel, maar zorgvuldig maken. Zoals afgesproken in het Coalitieakkoord bereiden wij richting Perspectiefnota 2028 (voorjaar 2027) een integraal heroverwegingspakket / bezuinigingsproces voor dat moet zorgen voor een meerjarig structureel sluitende begroting. We zien dit als een gemeenschappelijke opgave die een bijdrage vraagt van zowel gemeente (college en raad) als van maatschappelijke partners, verbonden partijen, bedrijven en inwoners.
Deze begroting geeft invulling aan de investeringen én bezuinigingen die in het Coalitieakkoord al zijn opgenomen en die ervoor zorgen dat de meerjarige opgave niet groter wordt. In lijn met het Coalitieakkoord dekken we het begrotingstekort in 2027 af door de inzet van onze reserves. We doen dit vanuit een financiële positie die op dit moment goed is. We beseffen ons daarbij dat we deze financiële positie ook nodig hebben voor de dekking van de strategie in het ruimtelijk domein en willen ook meerjarig een gezonde financiële huishouding houden. Zoals afgesproken in het Coalitieakkoord houden we de financiële positie scherp in de gaten en sturen we bij op een gemiddeld risicoprofiel. Hierover blijven wij in gesprek met de raad.