Groen en water | Wat zijn onze doelen en wat gaan we daarvoor doen

We beperken de wateroverlast en gaan droogte tegen

We beperken wateroverlast door het watersysteem in te richten op het opvangen, bergen en afvoeren van piekbuien. We verminderen de belasting van de riolering door hemelwater af te koppelen. En we zorgen voor een robuust en goed functionerend (riool- en water)systeem. Hiermee beperken we schade en hinder bij hevige neerslag. En met onze wijk waterplannen krijgen we lokaal en gebiedsgericht inzicht in duurzame oplossingen voor regenwaterbeheer. We beperken de gevolgen van droogte door water langer vast te houden, te bergen, beter te benutten en te laten infiltreren in de bodem. We zorgen voor een robuust en toekomstbestendig watersysteem door het afkoppelen van hemelwater van de riolering, het realiseren van waterberging en infiltratievoorzieningen, het verbeteren van groen-blauwe structuren en een gezonde bodem. We behouden en realiseren schoon en gezond grond- en oppervlaktewater. Daarnaast stimuleren we efficiënt watergebruik, het hergebruik van hemel- en restwater en zetten we in op het vergroten van water bewustzijn bij inwoners en bedrijven.
Welke activiteiten gaan we in 2027 doen om dit doel te bereiken. De waterhinder als gevolg van extreme regenval maken we beter beheersbaar door renovatie van de rioolgemalen Swaardvenstraat, Leijpark en Schepersdijk. Ook vergroten we de waterbergingscapaciteit van sloten door ze gefaseerd uit te diepen. Sloten met een grotere capaciteit of een belangrijkere functie krijgen daarbij voorrang. Om het rioolsysteem goed werkend te houden, passen we onze manier van monitoring aan: we voeren meer en andere inspecties uit, om risico's eerder en beter in beeld te krijgen. Riolen met bijzondere parameters krijgen daarbij extra aandacht. We starten met het verbreken van verschillende koppelingen (zoals de Bonaventurastraat, Albertus Magnusstraat, Waterhoefstraat) in de rioleringssystemen. Dit is een eerste stap om op termijn het gescheiden, relatief schone hemelwater naar het waterpark in Pauwels te kunnen afvoeren. In 2027 werken we de uitkomsten van het wijkwaterplan West verder uit; een robuust watersysteem met sloten, greppels en waterverbindingen. We brengen één blauwe ader naar de Oude Warande in plaats van naar het geplande (waterpark) Pauwels. Alle overige blauwe aders uit de stad naar Pauwels blijven bestaan. Het ombuigen van deze ene blauwe ader draagt bij aan een meer robuust watersysteem, de wateropgave van de stedelijke ontwikkeling van het Kenniskwartier én de wens om de Oude Warande en het Wandelbos te vernatten. In landschapspark Pauwels worden de waterbergingen/ helfytenfilter (nabij Kalverstraat en Moerstraat) en het centraal waterhart (noordelijk van de Bechtweg ter hoogte Kouwenberg 1) gerealiseerd. We gaan door met het stimuleren van waterbesparing bij particulieren door de inzet van de subsidieregeling circulair water. Hierover communiceren we via de gebruikelijke kanalen, zoals de pagina Tilburg, Natuurlijk! op de gemeentelijke website en in het Stadsnieuws. We gaan actief aan de slag met het afkoppelen van (hemel)water bij particulieren bij het groot onderhoud in de Abdij- en Torenbuurt. In samenwerking met onze waterpartners ronden we het plan van aanpak Droogte af en gaan we aan de slag met de uitvoering van quick wins (zoals toepassen van mulch in onze gemeentelijk groenvakken). Op basis van het plan van aanpak KRW doen we extra inspanningen om te voldoen aan de kaderrichtlijn water (KRW) doelstellingen. De concrete maatregelen volgen in het najaar van 2026 uit het Plan van Aanpak.

We beperken wateroverlast door het watersysteem in te richten op het opvangen, bergen en afvoeren van piekbuien. We verminderen de belasting van de riolering door hemelwater af te koppelen. En we zorgen voor een robuust en goed functionerend (riool- en water)systeem. Hiermee beperken we schade en hinder bij hevige neerslag. En met onze wijk waterplannen krijgen we lokaal en gebiedsgericht inzicht in duurzame oplossingen voor regenwaterbeheer.

We beperken de gevolgen van droogte door water langer vast te houden, te bergen, beter te benutten en te laten infiltreren in de bodem. We zorgen voor een robuust en toekomstbestendig watersysteem door het afkoppelen van hemelwater van de riolering, het realiseren van waterberging en infiltratievoorzieningen, het verbeteren van groen-blauwe structuren en een gezonde bodem. We behouden en realiseren schoon en gezond grond- en oppervlaktewater. Daarnaast stimuleren we efficiënt watergebruik, het hergebruik van hemel- en restwater en zetten we in op het vergroten van water bewustzijn bij inwoners en bedrijven.

Welke activiteiten gaan we in 2027 doen om dit doel te bereiken.

De waterhinder als gevolg van extreme regenval maken we beter beheersbaar door renovatie van de rioolgemalen Swaardvenstraat, Leijpark en Schepersdijk. Ook vergroten we de waterbergingscapaciteit van sloten door ze gefaseerd uit te diepen. Sloten met een grotere capaciteit of een belangrijkere functie krijgen daarbij voorrang.
Om het rioolsysteem goed werkend te houden, passen we onze manier van monitoring aan: we voeren meer en andere inspecties uit, om risico's eerder en beter in beeld te krijgen. Riolen met bijzondere parameters krijgen daarbij extra aandacht.
We starten met het verbreken van verschillende koppelingen (zoals de Bonaventurastraat, Albertus Magnusstraat, Waterhoefstraat) in de rioleringssystemen. Dit is een eerste stap om op termijn het gescheiden, relatief schone hemelwater naar het waterpark in Pauwels te kunnen afvoeren.
In 2027 werken we de uitkomsten van het wijkwaterplan West verder uit; een robuust watersysteem met sloten, greppels en waterverbindingen. We brengen één blauwe ader naar de Oude Warande in plaats van naar het geplande (waterpark) Pauwels. Alle overige blauwe aders uit de stad naar Pauwels blijven bestaan. Het ombuigen van deze ene blauwe ader draagt bij aan een meer robuust watersysteem, de wateropgave van de stedelijke ontwikkeling van het Kenniskwartier én de wens om de Oude Warande en het Wandelbos te vernatten.
In landschapspark Pauwels worden de waterbergingen/ helfytenfilter (nabij Kalverstraat en Moerstraat) en het centraal waterhart (noordelijk van de Bechtweg ter hoogte Kouwenberg 1) gerealiseerd.
We gaan door met het stimuleren van waterbesparing bij particulieren door de inzet van de subsidieregeling circulair water. Hierover communiceren we via de gebruikelijke kanalen, zoals de pagina Tilburg, Natuurlijk! op de gemeentelijke website en in het Stadsnieuws.
We gaan actief aan de slag met het afkoppelen van (hemel)water bij particulieren bij het groot onderhoud in de Abdij- en Torenbuurt.
In samenwerking met onze waterpartners ronden we het plan van aanpak Droogte af en gaan we aan de slag met de uitvoering van quick wins (zoals toepassen van mulch in onze gemeentelijk groenvakken).
Op basis van het plan van aanpak KRW doen we extra inspanningen om te voldoen aan de kaderrichtlijn water (KRW) doelstellingen. De concrete maatregelen volgen in het najaar van 2026 uit het Plan van Aanpak.

We verminderen de negatieve gevolgen van hitte

We beschermen de gezondheid van onze inwoners en leefbaarheid van onze stad en dorpen door deze te verkoelen en weerbaar te maken tegen extreme hitte. Via de uitvoering van het 013-Parken programma verbinden we bestaande groenstructuren, leggen we nieuwe groene plekken aan en voegen we bomen toe. Daarmee zorgen we voor minder verstening in de openbare ruimte. We creëren koelteplekken met schaduw en functioneel water. Ook buiten de stad investeren we in natuurontwikkeling in onze stadsregionale parken. Daarnaast stimuleren we inwoners en bedrijven om hun leefomgeving klimaatbestendig in te richten. Via subsidies ondersteunen we de realisatie van groen daken en gevels, vergroening en slimme regentonnen.
Welke activiteiten gaan we in 2027 doen om dit doel te bereiken. In het plantseizoen 2026-2027 (her)planten we circa 1.000 gemeentebomen. We besteden extra aandacht aan goede groeiplaatsen voor de nieuwe bomen en kiezen boomsoorten die passen bij het veranderende klimaat. Door boomsoorten met biodiversiteitswaarde aan te planten, stimuleren we de biodiversiteit in de stad. We verminderen hittestress door de schaduwwerking van de nieuwe bomen. We werken de ambitie om jaarlijks 1000 nieuwe bomen te planten nader uit, in relatie tot herplant en nieuwe aanplant. Bij het aanplanten van deze bomen werken we aan kwalitatief goede groeiplaatsen en planten we bomen met biodiversiteitswaarde die passen binnen het veranderende klimaat. We starten een aanpak Collectief Vergroenen. Samen met externe partijen gaan we aan de slag om inwoners hun eigen dak en tuin te laten vergroenen. Hiermee wordt hittestress in de eigen omgeving tegengegaan. Dit is aanvullend op de acties die we als gemeente zelf al doen, zoals de inzet van de tegeltaxi en de subsidieregeling klimaatbestendig Tilburg. In 2027 voeren we het project Drasse Driehoek geheel uit. Met deze natuurontwikkeling realiseren we circa 40 hectare nieuwe natuur (poelen, schraal grasland en struwelen) in Stadsbos013. Hiermee versterken we de biodiversiteit en creëren we extra ruimte voor waterberging en natuurbeleving. In landschap Pauwels realiseren we een nieuw sterrenbos en realiseren we het Klimaatlandgoed Zwaluwenbunders inclusief de ecologisch verbindingszone (EVZ). We zetten een volgende stap om de locatie Kouwenberg 1 met partners als Brabants Landschap, Natuurmonumenten en de Duinboeren verder te ontwikkelen. In 2027 realiseren we de Recropassage onder de N261. Hiermee wordt de ontbrekende schakel in de ecologische verbindingszone tussen De Brand en Huis ter Heide gerealiseerd. Daardoor ontstaat een aaneengesloten, robuuste natuurverbinding van circa 4 kilometer tussen deze kernnatuurgebieden. In 2027 ontharden we in de stad binnen de ringbanen via het programma 013Parken ten minste 6.000 m2 openbare ruimte/ koelteplekken (Regenboogpark, deel Parkring, Goudenregenstraat, Voltstraat, Locomotiefboulevard fase 1, Silvrettiapark, Pijlijserstraat en de Koningswei. We starten met de voorbereiding van het vergroenen van het Pieter Vreedeplein. De eerste stappen zijn participatie, breed ophalen van input met een enquête en het maken van eerste ontwerpschetsen. We starten met de uitvoering van project Heuvelstraat/ Korte Heuvel/ Tuinstraat/ Nieuwlandstraat. Hier werken we aan meer vergroening en tegen hittestress.

We beschermen de gezondheid van onze inwoners en leefbaarheid van onze stad en dorpen door deze te verkoelen en weerbaar te maken tegen extreme hitte. Via de uitvoering van het 013-Parken programma verbinden we bestaande groenstructuren, leggen we nieuwe groene plekken aan en voegen we bomen toe. Daarmee zorgen we voor minder verstening in de openbare ruimte. We creëren koelteplekken met schaduw en functioneel water. Ook buiten de stad investeren we in natuurontwikkeling in onze stadsregionale parken. Daarnaast stimuleren we inwoners en bedrijven om hun leefomgeving klimaatbestendig in te richten. Via subsidies ondersteunen we de realisatie van groen daken en gevels, vergroening en slimme regentonnen.

Welke activiteiten gaan we in 2027 doen om dit doel te bereiken.

In het plantseizoen 2026-2027 (her)planten we circa 1.000 gemeentebomen. We besteden extra aandacht aan goede groeiplaatsen voor de nieuwe bomen en kiezen boomsoorten die passen bij het veranderende klimaat. Door boomsoorten met biodiversiteitswaarde aan te planten, stimuleren we de biodiversiteit in de stad. We verminderen hittestress door de schaduwwerking van de nieuwe bomen.
We werken de ambitie om jaarlijks 1000 nieuwe bomen te planten nader uit, in relatie tot herplant en nieuwe aanplant. Bij het aanplanten van deze bomen werken we aan kwalitatief goede groeiplaatsen en planten we bomen met biodiversiteitswaarde die passen binnen het veranderende klimaat.
We starten een aanpak Collectief Vergroenen. Samen met externe partijen gaan we aan de slag om inwoners hun eigen dak en tuin te laten vergroenen. Hiermee wordt hittestress in de eigen omgeving tegengegaan. Dit is aanvullend op de acties die we als gemeente zelf al doen, zoals de inzet van de tegeltaxi en de subsidieregeling klimaatbestendig Tilburg.
In 2027 voeren we het project Drasse Driehoek geheel uit. Met deze natuurontwikkeling realiseren we circa 40 hectare nieuwe natuur (poelen, schraal grasland en struwelen) in Stadsbos013. Hiermee versterken we de biodiversiteit en creëren we extra ruimte voor waterberging en natuurbeleving.
In landschap Pauwels realiseren we een nieuw sterrenbos en realiseren we het Klimaatlandgoed Zwaluwenbunders inclusief de ecologisch verbindingszone (EVZ).
We zetten een volgende stap om de locatie Kouwenberg 1 met partners als Brabants Landschap, Natuurmonumenten en de Duinboeren verder te ontwikkelen.
In 2027 realiseren we de Recropassage onder de N261. Hiermee wordt de ontbrekende schakel in de ecologische verbindingszone tussen De Brand en Huis ter Heide gerealiseerd. Daardoor ontstaat een aaneengesloten, robuuste natuurverbinding van circa 4 kilometer tussen deze kernnatuurgebieden.
In 2027 ontharden we in de stad binnen de ringbanen via het programma 013Parken ten minste 6.000 m2 openbare ruimte/ koelteplekken (Regenboogpark, deel Parkring, Goudenregenstraat, Voltstraat, Locomotiefboulevard fase 1, Silvrettiapark, Pijlijserstraat en de Koningswei.
We starten met de voorbereiding van het vergroenen van het Pieter Vreedeplein. De eerste stappen zijn participatie, breed ophalen van input met een enquête en het maken van eerste ontwerpschetsen.
We starten met de uitvoering van project Heuvelstraat/ Korte Heuvel/ Tuinstraat/ Nieuwlandstraat. Hier werken we aan meer vergroening en tegen hittestress.

We behouden, vergroten en versterken de biodiversiteit

We versterken de biodiversiteit door leefgebieden beter te verbinden, ecologisch beheer toe te passen en de basiskwaliteit van onze leefomgeving en groenstructuren te verbeteren. We verbinden ecologische groenstructuren in en om de stad met elkaar om een goed functionerend ecosysteem te hebben. Door het wegnemen van barrières en versnippering in de (stads)natuur zorgen we dat soorten zich weer veilig kunnen verplaatsen. Dat doen we door het uitvoeren van ontsnipperingsmaatregelen en het aanleggen van faunavoorzieningen en ecologische verbindingszones. Ook met de transitie naar natuurinclusieve landbouw zorgen we voor herstel van de biodiversiteit en een gezonde bodem. Een sterkere biodiversiteit draagt bij een gezonde en toekomstbestendige leefomgeving voor mens en dier.
Welke activiteiten gaan we in 2027 doen om dit doel te bereiken. We brengen bijzondere landschappen, hagen, houtwallen en bijzondere autochtone soorten in beeld (nader onderzoek om te bepalen) en vervolgens onderzoeken we hoe deze de juiste bescherming kunnen krijgen, in het kader van bescherming van oude bossen en houtwallen. We onderzoeken of er meer zonering aangebracht kan worden in natuurgebieden zodat recreatie en natuur meer in balans zijn. Ook of we voldoende rust in de natuur kunnen brengen door uitlaat van honden te beperken in voldoende hondenlosloopzones. We stellen een 013 Natuurpuntenplan op dat bestaat uit 13 laagdrempelige maatregelen in de openbare ruimte die de biodiversiteit in Tilburg versterken en bijdragen aan een robuustere Basiskwaliteit Natuur (BKN). De maatregelen richten zich onder meer op het verbeteren van leefgebieden voor planten en dieren, het vergroten van voedsel-, schuil- en voortplantingsmogelijkheden en het versterken van ecologische verbindingen. Zo wordt met relatief kleine ingrepen een groot positief effect op de natuur bereikt. Denk bijvoorbeeld aan snoeiafval op takkenrillen leggen, struweel aanbrengen in extensieve graslanden. Binnen de landgoederenzone van het Stadsbos013 wordt gewerkt aan de ontwikkeling van ongeveer 10 hectare nieuwe natuur op de locatie Prinsenhoef. Het is de ambitie om het huidige agrarische areaal te transformeren naar een open natuurlandschap, passend binnen de landschappelijke en cultuurhistorische kwaliteiten van de landgoederenzone langs de Bredaseweg. Daarbij worden bestaande waarden behouden en waar mogelijk versterkt. In 2027 ligt de focus op het opstellen van een integraal inrichtingsplan, het realiseren van een sluitende financiële onderbouwing en het doorlopen van de benodigde wijziging van het omgevingsplan om de ontwikkeling planologisch mogelijk te maken. De effecten van de natuur inclusieve voorwaarden binnen het landbouwbedrijf in het kader van de transitie landbouw gaan we monitoren. De vergroening van de Spoorzone komt tot uitvoering op de onderdelen Stekelenburgplein en een (deel) van de Locomotief-boulevard. In het Ringpark Zuid wordt het gebied rondom Koningsvoorde (middendeel) ingericht met meer en biodiverser groen.

We versterken de biodiversiteit door leefgebieden beter te verbinden, ecologisch beheer toe te passen en de basiskwaliteit van onze leefomgeving en groenstructuren te verbeteren. We verbinden ecologische groenstructuren in en om de stad met elkaar om een goed functionerend ecosysteem te hebben. Door het wegnemen van barrières en versnippering in de (stads)natuur zorgen we dat soorten zich weer veilig kunnen verplaatsen. Dat doen we door het uitvoeren van ontsnipperingsmaatregelen en het aanleggen van faunavoorzieningen en ecologische verbindingszones. Ook met de transitie naar natuurinclusieve landbouw zorgen we voor herstel van de biodiversiteit en een gezonde bodem. Een sterkere biodiversiteit draagt bij een gezonde en toekomstbestendige leefomgeving voor mens en dier.

Welke activiteiten gaan we in 2027 doen om dit doel te bereiken.

We brengen bijzondere landschappen, hagen, houtwallen en bijzondere autochtone soorten in beeld (nader onderzoek om te bepalen) en vervolgens onderzoeken we hoe deze de juiste bescherming kunnen krijgen, in het kader van bescherming van oude bossen en houtwallen.
We onderzoeken of er meer zonering aangebracht kan worden in natuurgebieden zodat recreatie en natuur meer in balans zijn. Ook of we voldoende rust in de natuur kunnen brengen door uitlaat van honden te beperken in voldoende hondenlosloopzones.
We stellen een 013 Natuurpuntenplan op dat bestaat uit 13 laagdrempelige maatregelen in de openbare ruimte die de biodiversiteit in Tilburg versterken en bijdragen aan een robuustere Basiskwaliteit Natuur (BKN). De maatregelen richten zich onder meer op het verbeteren van leefgebieden voor planten en dieren, het vergroten van voedsel-, schuil- en voortplantingsmogelijkheden en het versterken van ecologische verbindingen. Zo wordt met relatief kleine ingrepen een groot positief effect op de natuur bereikt. Denk bijvoorbeeld aan snoeiafval op takkenrillen leggen, struweel aanbrengen in extensieve graslanden.
Binnen de landgoederenzone van het Stadsbos013 wordt gewerkt aan de ontwikkeling van ongeveer 10 hectare nieuwe natuur op de locatie Prinsenhoef. Het is de ambitie om het huidige agrarische areaal te transformeren naar een open natuurlandschap, passend binnen de landschappelijke en cultuurhistorische kwaliteiten van de landgoederenzone langs de Bredaseweg. Daarbij worden bestaande waarden behouden en waar mogelijk versterkt. In 2027 ligt de focus op het opstellen van een integraal inrichtingsplan, het realiseren van een sluitende financiële onderbouwing en het doorlopen van de benodigde wijziging van het omgevingsplan om de ontwikkeling planologisch mogelijk te maken.
De effecten van de natuur inclusieve voorwaarden binnen het landbouwbedrijf in het kader van de transitie landbouw gaan we monitoren.
De vergroening van de Spoorzone komt tot uitvoering op de onderdelen Stekelenburgplein en een (deel) van de Locomotief-boulevard.
In het Ringpark Zuid wordt het gebied rondom Koningsvoorde (middendeel) ingericht met meer en biodiverser groen.

We behouden en versterken de natuur

De bestaande natuur in en om de stad is een grote kwaliteit. Die draagt bij aan ons ecologisch kapitaal, aantrekkelijkheid van de stad en ons leefklimaat. De bestaande natuur is belangrijk die je wilt houden, beschermen en versterken.
Welke activiteiten gaan we in 2027 doen om dit doel te bereiken. In 2027 geven we uitvoering aan het in 2025 vastgestelde beheerplan bos- en natuurbeheer (dunning, nieuw loof aanplant en bodemverbetering) in het Bleukbos, de Oude Draaiboom, de Lighallen en Koolhoven. Hiermee versterken we de biodiversiteit, verbeteren we de maatschappelijke functies van natuur, zorgen we voor veilige bossen en zetten we verdere stappen naar een klimaatbestendige en toekomstbestendige groenstructuur. In 2027 bereiden we een nieuw beheercontract voor natuurgebieden en ecologische verbindingszones voor, aanvullend op de aanbesteding van vijf nieuwe gebiedsgerichte onderhoudscontracten. Hiermee borgen we het structurele en duurzame beheer van deze gebieden en creëren we de voorwaarden om natuurgebieden en ecologische verbindingen gebiedsgericht in beheer te nemen. Binnen het uitvoeringsprogramma van de Transitielijn Landelijk Gebied Oostflank is in september 2026 de pilot Natuurinclusieve Boomteelt gestart. De pilot wordt in 2027 uitgevoerd op basis van een gezamenlijk projectvoorstel met betrokken partners, waaronder ondernemers en belangenorganisaties op het gebied van natuur en landbouw. Het doel van het projectvoorstel is om met de streekholders uiterlijk in 2028 te komen tot een gebiedsplan voor het overgangsgebied rondom het Natura 2000-gebied Leemkuilen. Ter ondersteuning van de landbouwtransitie wordt in het eerste kwartaal een raadsvoorstel voorbereid. Dit voorstel moet invulling geven aan het beschikbaar krijgen van landbouwgrond die nodig is om de transitie mogelijk te maken.

De bestaande natuur in en om de stad is een grote kwaliteit. Die draagt bij aan ons ecologisch kapitaal, aantrekkelijkheid van de stad en ons leefklimaat. De bestaande natuur is belangrijk die je wilt houden, beschermen en versterken.

Welke activiteiten gaan we in 2027 doen om dit doel te bereiken.

In 2027 geven we uitvoering aan het in 2025 vastgestelde beheerplan bos- en natuurbeheer (dunning, nieuw loof aanplant en bodemverbetering) in het Bleukbos, de Oude Draaiboom, de Lighallen en Koolhoven. Hiermee versterken we de biodiversiteit, verbeteren we de maatschappelijke functies van natuur, zorgen we voor veilige bossen en zetten we verdere stappen naar een klimaatbestendige en toekomstbestendige groenstructuur.
In 2027 bereiden we een nieuw beheercontract voor natuurgebieden en ecologische verbindingszones voor, aanvullend op de aanbesteding van vijf nieuwe gebiedsgerichte onderhoudscontracten. Hiermee borgen we het structurele en duurzame beheer van deze gebieden en creëren we de voorwaarden om natuurgebieden en ecologische verbindingen gebiedsgericht in beheer te nemen.
Binnen het uitvoeringsprogramma van de Transitielijn Landelijk Gebied Oostflank is in september 2026 de pilot Natuurinclusieve Boomteelt gestart. De pilot wordt in 2027 uitgevoerd op basis van een gezamenlijk projectvoorstel met betrokken partners, waaronder ondernemers en belangenorganisaties op het gebied van natuur en landbouw. Het doel van het projectvoorstel is om met de streekholders uiterlijk in 2028 te komen tot een gebiedsplan voor het overgangsgebied rondom het Natura 2000-gebied Leemkuilen. Ter ondersteuning van de landbouwtransitie wordt in het eerste kwartaal een raadsvoorstel voorbereid. Dit voorstel moet invulling geven aan het beschikbaar krijgen van landbouwgrond die nodig is om de transitie mogelijk te maken.